Ekonomi penjagaan kesihatan Pulau Pinang lebih luas daripada angka pelancongan perubatannya
Industri pelancongan perubatan Malaysia mencatatkan prestasi kukuh pada 2025. Hasil meningkat 23.2% tahun ke tahun kepada RM3.35 bilion, berbanding RM2.72 bilion pada 2024, manakala jumlah ketibaan pesakit antarabangsa meningkat 15.6% kepada 1.85 juta, daripada 1.6 juta pada tahun sebelumnya.
Pulau Pinang sekali lagi mengatasi negeri-negeri lain di negara ini. Sebanyak 16 hospital swasta yang mengambil bahagian di negeri tersebut merawat 527,176 pesakit asing pada 2025, meningkat 25.9% daripada 418,608 pesakit pada 2024, manakala hasil pelancongan perubatan yang dijana di negeri itu meningkat 26.6% kepada RM1.14 bilion daripada RM898.07 juta setahun sebelumnya.
Hospital Pulau Pinang, yang terletak di George Town, dibuka pada 1854, mempunyai lebih 1,000 katil dan ditetapkan sebagai pusat rujukan tertiari bagi Malaysia Utara, menerima kes kardiologi, onkologi dan trauma kompleks dari Kedah, Perlis dan utara Perak. Pengendali swasta pula membangunkan kemudahan mereka berdasarkan kawasan tadahan yang sama, bukannya semata-mata berdasarkan ketibaan pesakit asing.
Di Seberang Perai, Sunway Medical Centre Penang memasarkan dirinya sebagai “hab perubatan utara”, manakala KPJ Penang Specialist Hospital di Bukit Mertajam, yang turut memberi perkhidmatan kepada wilayah sama, menyiapkan peluasan sayap selatan pada 2025, yang meningkatkan kapasitinya kepada 319 katil.
Di bahagian pulau, Gleneagles Hospital Penang telah beroperasi di George Town sejak 1973, manakala Island Hospital sememangnya telah lama menjadi kemudahan tertiari yang kukuh sebelum IHH Healthcare melalui Pantai Holdings Bhd mengambil alihnya pada harga RM3.92 bilion pada 2024, dengan penilaian tersebut dibina atas reputasi serantau yang telah berkembang selama beberapa dekad.
Dan pada Jun tahun ini, Eastern & Oriental Bhd (E&O) memfailkan pengumuman Bursa Malaysia yang tidak banyak berkaitan dengan kondominium.
Anak syarikatnya, KCB Holdings Sdn Bhd, telah menandatangani usaha sama dengan Cengild Medical Bhd dan Skyspring Sdn Bhd untuk membina sebuah hospital swasta 240 katil di Andaman Island, iaitu kawasan perbandaran tepi laut hasil penambakan seluas 760 ekar milik E&O di luar pesisir Pulau Pinang. Kemudahan multidisiplin bernilai RM350 juta itu, yang dijadualkan siap pada suku keempat 2029, akan terletak di daerah Gurney Green dalam kawasan perbandaran tersebut. Pengarah Urusan E&O, Kok Tuck Cheong, menyifatkannya sebagai komponen yang bertujuan untuk “mengukuhkan daya tarikan jangka panjang kawasan perbandaran tersebut” dan memenuhi permintaan kediaman pada masa hadapan.
Berdasarkan unjuran, Andaman Island disasarkan untuk menempatkan 250,000 penduduk apabila pelan induk 30 tahun tersebut mencapai kematangan sepenuhnya.
Sebuah negeri kecil, bahagian yang luar biasa besar
Penguasaan Pulau Pinang dalam jumlah hasil pelancongan perubatan negara telah bertahan selama bertahun-tahun.
Hospital swasta di negeri tersebut menyumbang kira-kira 45% daripada jumlah hasil pelancongan perubatan Malaysia pada 2025, seperti yang diumumkan oleh pengerusi Jawatankuasa Pelancongan dan Ekonomi Kreatif Pulau Pinang, Wong Hon Wai, pada Julai tahun ini.
Sebagai gambaran, negeri tersebut mempunyai kira-kira 1.8 juta penduduk pada 2024 (berdasarkan data terkini yang tersedia daripada Jabatan Perangkaan Malaysia), iaitu sebahagian kecil daripada jumlah penduduk di Lembah Klang. Jadi, bagaimana sebuah negeri yang agak kecil berjaya membina kapasiti penjagaan kesihatan tertiari selama beberapa dekad sehingga menyumbang hampir separuh daripada pendapatan eksport penjagaan kesihatan negara?
Malaysia Healthcare Travel Council (MHTC), yang ditubuhkan di bawah Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM), memberitahu EdgeProp bahawa Pulau Pinang dan Kuala Lumpur kedua-duanya merupakan hab utama pelancongan perubatan, dengan kekuatan tersendiri.
Naib presiden data & analitik MHTC, Aida Idris, berkata Pulau Pinang telah membina reputasi kukuh sejak sekian lama dalam penjagaan pakar serta mempunyai tahap kesetiaan pesakit yang tinggi. Beliau turut menggambarkan kedatangan pelawat untuk mendapatkan rawatan kesihatan sebagai sektor ekonomi bernilai tinggi yang menjana manfaat limpahan ketara merentasi pelbagai industri.
“Pesakit antarabangsa sering melakukan perjalanan bersama ahli keluarga atau penjaga. Tempoh penginapan mereka lazimnya melangkaui tempoh rawatan bagi menampung sesi konsultasi, tempoh pemulihan dan rawatan susulan. Ini mewujudkan permintaan berterusan terhadap penginapan, pengangkutan, makanan dan minuman (F&B), peruncitan serta perkhidmatan riadah, sekali gus memberi manfaat kepada perniagaan yang jauh melangkaui sektor penjagaan kesihatan.”
Hasilnya, pelancongan perubatan memberi sumbangan bermakna kepada ekonomi tempatan dengan menyokong ekosistem luas yang merangkumi pelbagai industri, tambah Aida.
Daripada jumlah katil kepada bank tanah
Pengambilalihan Island Hospital oleh IHH mungkin merupakan antara urus niaga hospital swasta terbesar di Pulau Pinang, yang memberikan kumpulan tersebut tiga hospital di Pulau Pinang dengan jumlah lebih 1,000 katil yang sedang beroperasi.
Bagi pemerhati hartanah, Island Hospital mempunyai bank tanah kosong yang bernilai RM223.4 juta, dengan kelulusan bagi pembangunan masa hadapan telah pun diperoleh.
Pelan Island Medical City yang telah lama dirancang oleh kerajaan negeri bagi tapak yang sama bukan sahaja merangkumi penambahan jumlah katil, malah turut membayangkan penyediaan penginapan untuk pelancong. Ketika majlis pecah tanah pada 2018, projek tersebut dirancang untuk menarik pengamal perubatan menubuhkan amalan jangka panjang mereka di Pulau Pinang, selain menyediakan lebih banyak peluang pekerjaan kepada penduduk Pulau Pinang. Pantai Hospital Penang di Bayan Baru pula secara berasingan telah memperuntukkan RM200 juta untuk meningkatkan kapasitinya kepada 307 katil, 10 dewan bedah dan 440 ruang parkir.
“Apabila hospital mengembangkan keupayaan mereka dan menarik lebih ramai pesakit antarabangsa, mereka secara semula jadi menjadi pemacu ekonomi yang merangsang pertumbuhan di luar sektor penjagaan kesihatan dengan menjana permintaan merentasi pelbagai industri sokongan seperti hotel dan kediaman servis untuk pesakit serta ahli keluarga yang menemani, pusat pemulihan dan kesejahteraan, farmasi, premis runcit serta kemudahan gaya hidup lain,” kata Aida.
Beliau menambah bahawa perkhidmatan pelengkap ini, yang sering dibangunkan di sekitar hospital yang telah kukuh, menyumbang kepada kemunculan kawasan perubatan bersepadu.
Bagi pemaju dan pelabur, kawasan perubatan seperti ini menawarkan peluang jangka panjang kerana ia disokong oleh permintaan berterusan daripada pesakit, penjaga, profesional penjagaan kesihatan dan komuniti di sekitarnya.
Di Seberang Perai, projek Penang Medi-City bernilai berbilion ringgit dijangka menampilkan pembangunan bercampur yang merangkumi beberapa hospital, kemudahan kesejahteraan, taman teknologi, pusat komersial, sekolah dan unit kediaman yang tersebar di kawasan seluas lebih 200 ekar di Batu Kawan. Menurut pemfailan kepada Bursa Malaysia, Fajarbaru Builder Group menandatangani perjanjian induk pembelian dan pembangunan dengan Perbadanan Pembangunan Pulau Pinang pada Januari 2025 bagi fasa pertama projek tersebut, yang berkeluasan 51.2 ekar.
Satu untuk tuan tanah?
Bagi pasaran hartanah Pulau Pinang, peluang yang lebih segera mungkin sekadar memberi tumpuan kepada lebih banyak tempat penginapan untuk penjaga, bukan hanya pesakit. Aida berkata permintaan penginapan daripada pelancong perubatan kini semakin berkembang melangkaui hotel.
“Permintaan terhadap pangsapuri servis dan penginapan jangka panjang semakin meningkat, khususnya dalam kalangan pesakit yang menjalani beberapa kitaran rawatan, pemulihan atau tempoh pemulihan yang lebih panjang,” katanya, sambil menambah bahawa keadaan ini sering membuka peluang kepada pemaju untuk membangunkan projek dengan mengambil kira “aksesibiliti, jarak dengan hospital, kemudahan mesra keluarga serta kemudahan untuk penginapan jangka panjang”.
Permintaan tersebut seterusnya mengukuhkan pasaran yang sememangnya semakin condong kepada stok hartanah bertingkat tinggi di bahagian pulau.
Menurut statistik hartanah Malaysia bagi 1Q2026, indeks harga hartanah bertingkat tinggi di Pulau Pinang mencatatkan 233.2 berbanding 176.1 di Seberang Perai — bertentangan dengan corak perumahan bertanah, apabila indeks rumah teres di tanah besar (267.1) mengatasi indeks di pulau (155.5), apabila pembeli yang tidak lagi mampu membeli di George Town mencari pilihan yang lebih berpatutan merentasi selat.
Pertumbuhan harga kediaman keseluruhan Pulau Pinang pada 1Q2026 adalah lebih daripada dua kali ganda purata nasional, menurut Pusat Maklumat Harta Tanah Negara (Napic), walaupun stok kediaman siap tetapi belum terjual di seluruh negara melebihi 32,000 unit.
Bagi pelabur dari Singapura dan rantau ini yang memerhati dari seberang selat, perbandingan yang lebih menarik ialah sejauh mana Pulau Pinang mampu bersaing dengan Bangkok, Singapura sendiri dan Johor yang semakin agresif, khususnya apabila pelancongan perubatan dilihat bersama pemacu pertumbuhan lain — terutamanya pengembangan sektor perindustrian dan pembuatan yang telah membentuk ekonomi Pulau Pinang selama beberapa dekad.
Aida berterus terang bahawa reputasi klinikal semata-mata tidak lagi mencukupi untuk memenangi persaingan.
“Pesakit mencari pengalaman penjagaan kesihatan yang lancar dan diperibadikan, bermula daripada perancangan sebelum ketibaan dan bantuan di lapangan terbang hinggalah kepada rawatan, pemulihan dan susulan selepas rawatan,” katanya, sambil menunjuk kepada Malaysia Healthcare Concierge & Lounge milik MHTC di Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur sebagai contoh pembinaan ekosistem yang melangkaui pintu hospital.
“Kelebihan daya saing Malaysia bukan terletak pada mana-mana hospital secara bersendirian, tetapi pada kekuatan ekosistem yang menyokong setiap perjalanan pesakit.” Hujah mengenai ekosistem itu juga merupakan tempat di mana
MHTC sedang mempelbagaikan tumpuannya melangkaui pasaran tradisional ASEAN Malaysia, khususnya Indonesia. Majlis tersebut sedang menerokai Greater China dan Timur Tengah sebagai pasaran pertumbuhan baharu, di mana pesakit serta keluarga yang menemani mereka lazimnya tinggal lebih lama dan membelanjakan lebih banyak untuk penginapan bagi setiap kunjungan.
Carta 1 menjejaki harga jualan semula biasa bagi setiap kaki persegi (psf) unit bertingkat tinggi sedia ada di dua kawasan tadahan utama hospital swasta di Pulau Pinang sepanjang lima tahun lalu. Kelompok George Town/timur laut kekal kukuh dalam julat RM465–RM490, manakala kelompok Bayan Lepas/selatan didagangkan pada paras lebih rendah sekitar RM395–RM450.
Bagaimanapun, permintaan pelancongan perubatan lazimnya melibatkan penginapan jangka pendek, maka transaksi jualan dan hasil sewaan tidak dapat menggambarkan sepenuhnya kesan limpahan ekonomi sektor ini terhadap hartanah.
Perubahan demografi
Bekalan tanah di Pulau Pinang adalah terhad, manakala pembeli asing tertakluk kepada had pemilikan minimum yang ditetapkan negeri, iaitu sekurang-kurangnya RM1 juta bagi hartanah berstrata dan RM3 juta bagi rumah bertanah, selain levi negeri sebanyak 3% ke atas pembelian oleh warga asing.
Terdapat juga persoalan demografi yang lebih mendesak, apabila Asia yang semakin menua akan beralih daripada rawatan akut kepada penjagaan penyakit kronik jangka panjang, pemulihan dan program penuaan sihat. Aida berkata trend ini mungkin turut mempengaruhi jenis penginapan jangka pertengahan yang lebih panjang dan menyumbang kepada pelaburan pembangunan bandar jangka panjang di pulau tersebut.
“Apabila pelancongan perubatan terus berkembang, kami menjangkakan kerjasama yang lebih erat antara penyedia penjagaan kesihatan, pemaju, pengendali hospitaliti dan agensi kerajaan untuk mewujudkan ekosistem perubatan bersepadu yang menyokong pesakit sepanjang perjalanan penjagaan kesihatan mereka,” kata Aida, termasuk pengangkutan yang boleh dipercayai, pilihan makanan berkhasiat dan perkhidmatan kesihatan digital.
Matlamat yang dinyatakan MHTC adalah untuk menjadikan hospital-hospital di Pulau Pinang sebagai peneraju kepada “ekosistem bandar yang rancak, sesuai didiami dan berdaya tahan dari segi ekonomi”, yang melangkaui pengendali hospital untuk terus meningkatkan hasil bagi setiap pesakit tanpa kehilangan jumlah pesakit yang diperlukan bagi menyokong penambahan katil baharu. Di Bayan Baru, seruan ini sudah pun mendapat sambutan. Kampus Pantai Hospital yang mempunyai 190 katil terletak di tengah-tengah kelompok kediaman servis yang menjadikan jarak dekat dengan hospital sebagai antara tarikan jualan utama.
Sebagai contoh, The Promenade, sebuah kediaman servis dengan 336 unit yang disiapkan pada 2016 oleh Lion Group dan TJ Group, mengetengahkan kedudukannya berhampiran Pantai Hospital bersama podium runcit dan hubungan pengangkutan yang tersedia.
PIX 1 Residences, fasa pertama pelan induk Penang International Exchange seluas 16 ekar milik Ideal Property Group, mengiklankan kedudukannya dalam jarak berjalan kaki dari hospital, dengan jambatan penghubung yang dirancang ke stesen LRT pada masa hadapan.
Tropicana Bay Residences dan Sunway Dora turut menggunakan pendekatan pemasaran yang sama kepada pembeli di koridor yang sama. Tiada satu pun daripada projek ini dibangunkan khusus sebagai projek pelancongan perubatan, tetapi hospital tersebut sudah pun memainkan peranan dalam pemasaran projek-projek berkenaan.
Apa yang MHTC jangkakan seterusnya
Aida berkata arah aliran permintaan akan menjadi faktor penting dalam menentukan bagaimana hartanah boleh memainkan peranan dalam ekosistem ini pada masa hadapan. Katanya, pesakit hari ini “lebih berpengetahuan dan terlibat secara aktif dalam membuat keputusan berkaitan penjagaan kesihatan”, dengan semakin banyak penekanan diberikan kepada kemudahan, perkhidmatan yang diperibadikan dan pengalaman keseluruhan, di samping hasil rawatan klinikal.
Perkara ini sedang meluaskan kelompok pesakit dan bukannya menjadikannya lebih muda. Walaupun pesakit berusia masih merangkumi sebahagian besar rawatan khusus, beliau menambah, “golongan profesional muda semakin kerap melakukan perjalanan untuk mendapatkan penjagaan kesihatan pencegahan, pemeriksaan kesihatan eksekutif, perkhidmatan kesuburan dan program kesejahteraan” apabila mereka mengambil peranan yang lebih aktif dalam menguruskan kesihatan jangka panjang.
Beliau menjelaskan bahawa penjagaan pencegahan dan rawatan kuratif juga semakin saling melengkapi: “Kardiologi, onkologi, ortopedik dan rawatan kesuburan kekal sebagai pemacu utama, walaupun permintaan terhadap kesejahteraan dan pemeriksaan kesihatan turut berkembang seiring dengannya.”
Kapasiti hospital Pulau Pinang dibangunkan untuk, dan kekal berteraskan, populasi serantau yang tidak mempunyai pilihan lain yang lebih dekat untuk mendapatkan rawatan tertiari. Namun, keyakinan MHTC turut memberi gambaran tentang bagaimana implikasi pelancongan perubatan terhadap hartanah berkemungkinan terus berkembang, khususnya dalam bentuk penginapan jangka pertengahan berorientasikan keluarga untuk saudara-mara yang menemani pesakit, format penginapan lebih panjang yang disesuaikan untuk tempoh pemulihan dan bukannya satu prosedur sahaja, serta segmen kesejahteraan yang semakin kurang menyerupai kemasukan ke hospital dan lebih kepada pengalaman kunjungan yang berpanjangan.
Kredit: Edgeprop.my - Diterbitkan pada 30 Ogos 2026 - Jacqueline Lim / EdgeProp.my - Diterjemah oleh ChatGPT
Komen